Türk Tarihindeki Anayasalar 2

fatihbasuralll
Şubat 26, 2017

Türk Tarihindeki Anayasalar

Türk Tarihindeki Anayasalar

Türk siyasi tarihinde günümüze kadar kabul edilen 5 anayasa vardır. Bu anayasalar dönemin şartlarına göre biçimlenmiş ve değişiklikler yapılarak Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyetin de uygulamaya sokulan yasalar olmuştur.

1-Kanun-i Esasi(23 Aralık 1876): Sultan ΙΙ. Abdülhamit zamanında ilan edilmiş ilk Türk-Osmanlı anayasasıdır. Önemi;

  • Genç Osmanlılar hareketi sonucu 1. Meşrutiyet ile kabul edilmiştir.
  • Padişah tarafından seçilen ”Meclis-i Ayan” ve halk tarafından seçilen ”Meclis-i Mebusan” adlı iki meclisten oluşur. Yasama erki ikili yapıdan oluşur.
  • Bu iki meclisten oluşan parlamentoya Meclis-i Umumu denirdi.
  • İlk 5 madde padişahın haklarından bahsediyordu. Bu haklardan önemli olanları;
  1. Padişah dokunulmazdı ve yaptığı işlemlerden dolayı sorumsuzdu.
  2. Bakanların atanması ve azledilmesi, savaş ve barış ilanına karar vermek padişaha bağlıydı.
  3. Gerekli gördüğünde padişah parlamentoyu toplamak ve dağıtmak yetkisine sahipti.
  4. Padişahın sürgüne gönderme yetkisi vardı.
  • Osmanlı vatandaşlarına kamusal haklar getirildi ve din ve mezhep ayrımı olmaksızın herkese ”Osmanlı” denileceği kanunlaştı.
  • İşkence ve eziyet kesin olarak yasaklandı.

1.Meşrutiyet , ΙΙ. Abdülhamit tarafından 1877-78 Osmanlı-Rus savaşı bahane edilerek kaldırıldı ve daha sonra Jön Türkler’in baskısıyla yeniden 2.Meşrutiyet ilan edildi. Bu değişiklikle Kanun-i Esasi de de bazı maddeler eklendi. Bunlardan önemli olanlar;

  • İttihat ve Terakki Partisi yasal kabul edildi.
  • Basında sansür kaldırıldı.
  • Kanun çıkarmak için padişah izni kaldırıldı.

Kanun-i Esasi dönemi ”meşruti monarşi” sistemi ile yönetilmiştir.

2-1921 Anayasası(Teşkilat-ı Esasiye Kanunu): TBMM’nin ilk anayasasıdır.20 Ocak 1921 tarihinde ilan edilmiştir. Milli mücadele döneminde ilan edildiği için kısa ve milli egemenlik ilkesini benimsemiş bir anayasa olmuştur. Önemli özellikleri;

  • Tarihimizdeki tek yumuşak ve çerçeve Anayasadır.
  • Millet egemenliğine dayalı milli egemenlik ilkesini benimseyen ilk Türkiye Cumhuriyeti anayasasıdır.
  • Kısa ve Çerçeve bir anayasadır. (Kanun-i Esasiyi yürürlükten kaldırmamıştır.)
  • Yasama ve yürütme kuvveti TBMM’nde toplandığı için Meclis Hükumeti sistemi vardır.(Kuvvetler birliği söz konusudur.)
  • Meclis üyeleri 2 yıllığına halk tarafından seçilirdi. Seçilen vekil, yalnız seçildiği ilin vekili olmayıp  tüm milletin vekilidir.
  • Yargıdan söz edilmemiştir ve laik değildir.(1923 yılında ”Devletin dini İslamdır” hükmü anayasaya eklenmiştir.)
  • Yerinden yönetim ilkesine bu anayasa da yer verilmiştir.
  • Cumhuriyetin ilanı 2.TBMM tarafında 1921 Anayasasında yapılan değişiklikle 1923 yılında ilan edilmiştir.

Komiserlik Sınavı
24.09.2017
Şubat 2017
P S Ç P C C P
« Oca   Mar »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728