Polisin Yakalama-Gözaltına Alma-İfade Alma Yetkileri(Yakalama)

berkan gundoğdu
Mart 6, 2017

 YAKALAMA-GÖZALTI-İFADE ALMA-ARAMA-EL KOYMA YETKİLERİ

1-Polisin Yakalama Yetkisi

Yakalama: Kamu güvenliğine, kamu düzenine veya kişinin vücut veya hayatına yönelik var olan bir tehlikenin giderilmesi için denetim altına alınması gereken veya suç işlediği yönünde hakkında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan kişinin gözaltına veya muhafaza altına alma işlemlerinden önce özgürlüğünün geçici olarak ve fiilen kısıtlanarak denetim altına alınmasını,ifade eder.

Kolluk görevlileri;

  1. G.S.B.H ve Cumhuriyet savcısına veya derhal âmirlerine müracaat imkânı olmayan hâllerde; hakkında yakalama emri düzenlenmesi veya tutuklama kararı verilmesi gereken kişileri ya da suçüstü hâlinde veya G.S.B.H suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan şüphelileri,
  2. Kolluk kuvvetinin kanun ve usul dairesinde verdiği emre itaatsizlik edenleri ve aldığı tedbirlere uymayanları,
  3. Görev yaparken mukavemette bulunan veya görevinden alıkoymak maksadıyla kolluk kuvvetine zorla karşı koyan ve yakalanmadıkları taktirde hareketlerine devam etmeleri ihtimali bulunan kişileri,
  4. Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama emri, yakalama ve tutuklama kararı bulunanları veya kanunla istenilen bir mükellefiyeti yerine getirmedikleri için yakalanması gerekenleri,
  5. Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri alan, satan, bulunduran veya kullananları,
  6. Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları,
  7. Halkın huzur ve sükûnunu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenlerle, başkalarına saldırıya yeltenenleri ve kavga edenleri,
  8. Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla belirtilen esaslara uygun olarak, alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu ve uyarıcı madde veya alkol tutkunu, serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,
  9. Haklarında mahkemece çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına veya benzeri resmî veya özel kurumlara yerleştirilmesine veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen çocukları,
  10. Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren veya hakkında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınan kişileri,doğrudan yakalayabilir.
  • Kimliğini bir belgeyle veya kolluk kuvvetince tanınmış veya güvenilir kişilerin tanıklığı ile ispat edemeyenlerle, gösterdikleri belgelerin doğruluğundan şüphe edilen kişileri, aranan kişilerden olup olmadıkları anlaşılıncaya veya gerçek kimliği ortaya çıkıncaya kadar 24 saati geçmemek üzere, yakalama ve muhafaza altına almaya yetkilidir. Bu kişilere kimliklerini ispatlamaları hususunda gerekli kolaylık gösterilir.

 Herkes Tarafından Geçici Olarak Yakalama Yapılabilen Haller

  1. Suçüstü,
  2. Kişiye suçu işlerken rastlanması,
  3. Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması ihtimalinin bulunması veya hemen kimliğini belirleme imkânının bulunmaması hallerinde herkes tarafından yakalama yapılabilir.

Yakalama İşlemi Usul ve Esasları 

  • Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hâllerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.
  • Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olan suç hakkında, şikâyetten önce şüpheli yakalanmış olursa şikâyete yetkili olan kimseye ve bunlar birden fazla ise hiç olmazsa birine yakalama bildirilir.
  • Yakalama;
  1. Hâkim kararı,
  2. Cumhuriyet savcısının emri,
  3. Belli durumlarda doğrudan kolluk kuvveti,
  4. Suçüstü hâlinde herkes tarafından yapılabilir.
  • Yakalanan kişinin kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek amacıyla kaba üst araması yapılarak, silah ve bunun gibi unsurlardan arındırılması sağlanır.
  • Yakalama sırasında suçun iz, emare, eser ve delillerinin yok edilmesini veya bozulmasını önleyecek tedbirler alınır.
  • Yakalanan kişiye, suç ayrımı gözetilmeksizin yakalama sebebi ve hakkındaki iddialar ile susma ve müdafiden yararlanma, yakalanmaya itiraz etme hakları ile diğer kanunî hakları ve itiraz hakkını nasıl kullanacağı, herhalde yazılı, bunun hemen mümkün olmaması hâlinde sözlü olarak derhal bildirilir.
  • Kolluk kuvveti tarafından yapılan yakalama hâlinde işlem, yakalanan kişi ve uygulanan tedbirler derhal Cumhuriyet savcısına bildirilir.
  • Yakalamadan ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin emirden, yakalananın bir yakınına veya belirlediği bir kişiye Cumhuriyet savcısının emriyle gecikmeksizin haber verilir.
  • Yakalama işlemi bir tutanağa bağlanır. Bu tutanağa yakalananın;
  1. Hangi suç nedeniyle,
  2. Hangi koşullarda,
  3. Hangi yer ve zamanda yakalandığı,
  4. Yakalamayı kimlerin yaptığı,
  5. Hangi kolluk mensubunca tespit edildiği,
  6. Haklarının tam olarak anlatıldığı açıkça yazılır, bu tutanağın bir sureti yakalanan kişiye verilir. Bu kişiye ayrıca haklarının yazılı olarak bildirildiğini ve kendisi tarafından da bu hususun anlaşıldığını belirten  “Yakalama ve Gözaltına Alma Tutanağı Şüpheli ve Sanık Hakları Formu”  tanzim edilerek imzalı bir örneği verilir.
  • Suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması ihtimalinin bulunması veya hemen kimliğini belirleme imkânının bulunmaması nedeniyle başkaları tarafından yakalanıp kolluk görevlilerine teslim edilen veya bu hâllerde kolluk görevlilerince yakalanan ya da haklarında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve G.S.B.H Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhal başvurma imkânı bulunmaması sebebiyle kolluk görevlilerince yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.
  • Cumhuriyet savcısı tarafından verilen sözlü emir, en kısa zamanda yazılı hâle dönüştürülerek mümkün olması hâlinde en seri iletişim vasıtasıyla ilgili kolluğa bildirilir; aksi halde ilgili kolluk görevlilerince alınmasına hazır edilir. Ancak, kolluk görevlisi emrin yazılı hâle getirilmesini beklemeden sözlü emrin gereğini yerine getirir.
  • Yakalanan kişi, Cumhuriyet savcısının emri ile serbest bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınır.
  • Muhafaza altına alınmak amacıyla yakalanan kişiler hakkında da, yakalama sebebi, yakalamaya itiraz etme hakkı ve bu hakkı nasıl kullanacağı derhal bildirilir. Bu kişilerden ıslah veya tedavi kurumuna götürülmesi gerekenlerin ilgili kurumlarca teslim alınmaları sağlanır. Teslim alınmaması hâlinde, durum bir tutanakla tespit edilir ve tutanağın bir sureti mülkî amire gönderilir.
Yakalanan ve Nakledilecek Şahıslara Uygulanacak Tedbirler
  • Yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir.

Yakınlarına Haber Verme

Yakalanan kişinin;

  1. Kendisi ile birlikte bir kişi varsa bu kişi vasıtasıyla,
  2. Suçun işlendiği veya yakalandığı yerde ikamet ediyorsa ve haber vereceği yakınının telefon numarasını biliyorsa ya da kolluk vasıtasıyla sair suretle tespit edilebiliyorsa, telefon ile,
  3. Haber vereceği yakınının telefon numarasını bilmiyorsa ilgili yer kolluğu vasıtasıyla,
  4. Konutu suç yeri dışında ise telefonla veya kişinin adresinin bulunduğu yerle ilişki kurulmak suretiyle,yakalandığı, gözaltına alındığı veya gözaltı süresinin uzatıldığı Cumhuriyet savcısının emriyle gecikmeksizin bir yakınına veya belirlediği bir kişiye haber verilir.
  5. Yakalanan veya gözaltına alınan kişi yabancı ise, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde, durumu vatandaşı olduğu ülkenin büyükelçiliği veya konsolosluğuna haber verilir.
  6. Muhafaza altına alınmak amacıyla kişinin yakalandığı, istediği kanunî yakınlarına derhal bildirilir.

Sağlık Kontrolü

  • Yakalanan kişinin gözaltına alınacak olması veya zor kullanılarak yakalanması hâllerinde hekim kontrolünden geçirilerek yakalanma anındaki sağlık durumu belirlenir.
  • Gözaltına alınan kişinin herhangi bir nedenle yerinin değiştirilmesi, gözaltı süresinin uzatılması, serbest bırakılması veya adlî mercilere sevk edilmesi işlemlerinden önce de sağlık durumu hekim raporu ile tespit edilir.
  • Gözaltına alınanlardan herhangi bir nedenle sağlık durumu bozulanlar ile sağlık durumundan şüphe edilenler, derhal hekim kontrolünden geçirilerek gerekiyorsa tedavileri yaptırılır. Bu durumdaki kişilerden kronik bir rahatsızlığı olanların, istekleri hâlinde varsa kendi hekimi nezaretinde resmî hekim tarafından muayene ve tedavi edilmeleri sağlanır.
  • Gözaltına alınan kişinin ifadesini alan veya soruşturmayı yürüten kolluk görevlisi ile bu kişiyi tıbbi muayeneye götüren kolluk görevlisinin farklı olması zorunludur. Ancak personel yetersizliği nedeniyle farklı kolluk görevlisinin bulunmaması hâlinde bu durum belgelendirilir.
  • Tıbbi muayene, kontrol ve tedavi, adlî tıp kurumu veya resmî sağlık kuruluşlarınca yapılır.
  • Hekim raporu 3 nüsha hâlinde düzenlenir.
  • Kolluk görevlileri tarafından, hekim raporunu verecek birime, yakalananın nezarethaneye giriş raporu mu, yoksa çıkış raporu için mi getirildiği yazılı olarak bildirilir.
  • Yakalama veya nezarethaneye giriş raporunun bir nüshası raporu tanzim eden sağlık kuruluşunda saklanır, ikinci nüshası gözaltına alınana, üçüncü nüsha ise soruşturma dosyasına eklenmek üzere ilgili kolluk görevlisine verilir.

Gözaltı süresinin uzatılması veya yer değişikliği ya da nezarethaneden çıkış sırasında düzenlenen hekim raporlarından;

  1. Bir nüshası sağlık kuruluşunda saklanır,
  2. İki nüshası ise raporu düzenleyen sağlık kuruluşunca kapalı ve mühürlü bir zarf içerisinde ilgili Cumhuriyet başsavcılığına en seri şekilde gönderilir.
  3. Bunlardan bir nüshası Cumhuriyet savcısı tarafından gözaltına alınanın kendisine veya vekiline verilir, bir nüshası ise soruşturma dosyasına eklenir.
  4. Bu raporların düzenlenmesinde ve Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesinde belirtilen gizlilik kurallarına uyulur ve bu amaçla gerekli tedbirler ilgili sağlık kuruluşunca alınır.
  • Hekim muayene esnasında işkence, neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence, eziyet suçlarının işlendiği yolunda herhangi bir bulguya rastlaması hâlinde, keyfiyeti derhal Cumhuriyet savcısına bildirir.
  • Hekim ile muayene edilen şahsın yalnız kalmaları, muayenenin hekim hasta ilişkisi çerçevesinde yapılması esastır. Ancak, hekim kişisel güvenlik endişesini ileri sürerek muayenenin kolluk görevlisinin gözetiminde yapılmasını isteyebilir. Bu istek belgelendirilerek yerine getirilir. Bu durumda gözaltına alınan kişinin talebi hâlinde müdafi de muayene sırasında gecikmeye neden olmamak kaydıyla hazır bulunabilir.
  • Kadının muayenesi, talebi hâlinde ve olanaklar elverdiğinde bir kadın hekim tarafından yapılır. Muayene edilecek kadının talebine rağmen kadın hekimin bulunmaması halinde, muayene sırasında hekim ile birlikte sağlık mesleği mensubu bir kadın personelin bulundurulmasına özen gösterilir.

Güvenlik Araması

Gözaltı birimine getirilen kişi hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:

  1. Nezarethaneye veya zorunlu hâllerde bu amaca tahsis edilen yerlere konulmadan önce usulünce aranır.
  2. Kadının üst veya vücudunun aranması, bir kadın görevli veya bu amaçla görevlendirilecek diğer bir kadın tarafından yapılır.
  3. Kendisine zarar verebilecek kemer, kravat, ip, kesici ve delici alet gibi nesnelerden arındırılır.
  4. Üzerinden çıkan eşya ve para muhafaza altına alınır. Paranın nev’i, seri numarası ve miktarı, eşyanın vasıfları ve markasını belirten bir tutanak düzenlenir ve bu tutanağın bir sureti üstü aranan kişiye verilir.

Nezarethane İşlemleri

  • Üst araması yapılan kişinin nezarethaneye girişi, “Nezarethaneye Alınanların Kaydına Ait Defter”e  kaydedilerek sağlanır.

Nezarethane işlemlerinde;

  1. Aynı suçla ilgisi olanlar,
  2. Birbirine hasım olanlar,
  3. Erkek ve kadınlar bir araya konulmazlar,
  4. Çocuklar yetişkinlerden ayrı tutulurlar.
  • Nezarethanede zarurî hâller dışında beşten fazla kişi bir arada bulundurulmaz.
  • Tuvalet, temizlik gibi zorunlu ihtiyaçların giderilmesi görevli memurun gözetiminde sağlanır.
  • Yiyecek ve içecekler önceden kontrol edilir.
  • Gözaltına alınan kişi saldırgan bir tutum sergilemeye başladığı veya kendisine zarar vermeye kalkıştığı takdirde önce sözle kontrol altına alınmaya çalışılır. Bu mümkün olmadığı takdirde, hareketini giderecek derecede kuvvet kullanılabilir. Ancak zarurî olmadıkça gerek kendisinin gerek başkasının hayatı, vücut bütünlüğü veya sağlığı tehlikeye girmedikçe kuvvet kullanılmaz.
  • Saldırgan tutum ve davranışları kontrol altına alınamayan kişiler tıbbi müdahalede bulunulması için sağlık kuruluşlarına gönderilir.
  • Gözaltına alınan kişilerin yaşama haklarını koruyucu gerekli önlemler alınarak, bu amaçla ilgili gözetlenebilir. Gözetleme işlemi teknik imkanlar ölçüsünde kayda alınabilir.
  • Gözaltındaki kişinin beslenme, nakil, sağlığının korunması ve gerektiğinde tedavisi, yakalandığının yakınlarına haber verilmesi giderleri ilgili birimin bağlı olduğu Bakanlığın bütçe ödeneklerinden karşılanır.

Nezarethaneye Alınanların Kaydına Ait Defter

Gözaltı işlemleri nezarete alınanların kaydına ait deftere yazılmak suretiyle tespit edilir. Denetime tabi olan bu defterde:

  • Kimlik bilgileri;
  1. Adı ve soyadı,
  2. Anne ve baba adı,
  3. Cinsiyeti,
  4. Doğum yeri ve tarihi,
  5. Nüfusa kayıtlı olduğu yer,
  6. Cilt, aile sıra ve kayıt numarası,
  7. Yabancılar için pasaport numarası,
  8. İkamet adresi, iş adresi ve telefon numaraları,
  9. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,
  • Gözaltına alınmasına esas bilgiler;

  1. İsnat edilen suç, gözaltına alınma nedeni,
  2. Suç yeri ve tarihi,
  3. Kimin emri ile yakalandığı ve nezarete alındığı,
  4. Haber verilen Cumhuriyet savcısının adı ve soyadı,
  5. Cumhuriyet savcısına haber verildiği tarih ve saat,
  6. Bilgi toplama işlem kısmı kaydı,
  • Giriş işlemleri;
  1. Yakalamanın yeri, tarihi ve saati,
  2. Giriş tarihi ve saati,
  3. Girişte alınan hekim raporunun verildiği makam, tarihi, sayısı ve özeti,
  4. Üst aramasında teslim alınan malzemeler, teslim eden ve teslim alanın imzası,
  5. Giriş işlemini yapan görevlinin adı, soyadı, rütbesi ve imzası,
  • Şüpheli ile ilgili işlemler;
  1. Haber verilen yakını veya belirlediği kişi, adres ve telefon numarası,
  2. Haber verilen diplomatik temsilciliğin adı ve telefon numarası,
  3. Haber veren personelin adı, soyadı, sicili ve imzası,
  4. Haber verme tarihi ve saati,
  5. Şüphelinin, hakkında haber verildiğine dair imzası,
  6. Tercüman temin edilip edilmediği, tercümanın adı, soyadı ve imzası,
  7. Müdafi istediği hakkındaki beyanı ve imzası,
  8. Müdafi talep etmiş ise baronun adı veya kendi avukatının adı ve soyadı,
  9. Gelen müdafiîn adı ve soyadı, sicil numarası, geliş saati ve imzası,
  10. Süre uzatımına karar veren makam, kararının tarihi, sayısı ve uzatılan süre,
  • Çıkış işlemleri;
  1. Çıkarıldığı tarih ve saat,
  2. Sevk edildiği makam,
  3. Sevk evrakının tarihi ve sayısı,
  4. Teslim alan görevlinin adı, soyadı ve imzası,
  5. Kişinin kendisine teslim edilen malzemeler ve imzası,
  6. Görevliye teslim edilen malzemeler ve imzası,
  7. Geçici ayrılışlar,
  8. İlân, işlemler ve sonuç,
  9. Çıkış işlemini yapan görevlinin adı, soyadı, rütbesi ve imzası,
  10. Kontrol eden âmirin adı, soyadı, rütbesi ve imzası,belirtilir.
  • Bu defterde, yukarıda belirtilen zorunlu bilgilerin dışında gerekli görülen diğer bilgilere de yer verilebilir.

Komiserlik Sınavı
24.09.2017
Mart 2017
P S Ç P C C P
« Şub   Nis »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031